هدف این پژوهش ارزشیابی میزان موفقیت سایت های الگوئی جامع تولیدی ترویجی در تولید محصول سالم بود. از بعد ماهیت فلسفی، دیدمان تحقیق کمی و از جنبه هدف، کاربردی و بر حسب چگونگی گردآوری داده ها، غیرآزمایشی است. جامعه آماری شامل مسئولان سایت های الگوئی تولید محصول های سالم کشور در سه سال منتهی به 1402 بودند. از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای با انتساب متناسب استفاده شد. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران تعیین شد (115=n). ابزار اصلی جمع آوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته ای بود که بر مبنای مدل سیپ استافل بیم و گوبا تدوین شد. به منظور تعیین روایی محتوا و شکلی پرسشنامه، از دیدگاه استادان دانشگاه مازندران، اعضای هیات علمی و کارشناسان سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، استفاده شد و بـرای تعییـن پایایـی از آزمـون تتـای ترتیبـی بهـره گرفتـه شد. بدیـن منظـور یک بررسـی راهنما با 30 تن از مسئولان سایت های الگوئی محصول های سالم در دو استان گیلان و گلستان صـورت گرفـت. در نتیجه مقدار تتـای ترتیبـی، بـرای متغیرهـای پژوهـش، 86/0 بـود (86/0ϴ=). برای تجزیه و تحلیل داده ها، از نرم افزار SPSS26استفاده شد. نتایج این پژوهش نشان داد که بیشتر پاسخگویان، میزان موفقیت سایت های الگوئی در تولید محصول سالم را در حد خوب ارزیابی نمودند. در بین متغیرهای مدل سیپ، میزان موفقیت متغیر زمینه ای بالاتر و در رتبه اول بود و متغیرهای درونداد، برونداد و فرآیندی دارای رتبه های بعدی بودند. نتایج بررسی آزمون همبستگی متغیرهای مستقل نشان داد که؛ پیشینه افراد و شمار دوره آموزشی گذرانده شده توسط افراد با متغیرهای مدل سیپ دارای رابطه مثبت و معنی داری بودند.

این تحقیق با هدف ارزیابی کیفیت دوره های IPM/FFS بر اساس روش QFD و با انجام پیمایش نیازسنجی آموزشی بر مبنای مدل بوریچ صورت گرفت. کلیه باغداران انار و انگورکار شرکت کننده در دوره های IPM/FFS استان ایلام، جامعه آماری بودند (N=420) که از آن ها نمونه ای به حجم 201 نفر به روش تصادفی ساده انتخاب شد. ابزار اصلی جمع آوری داده ها پرسشنامه بود که پس از اطمینان از روایی و پایایی آن به کار گرفته شد. بخش دیگری از اطلاعات نیز به کمک مصاحبه با کارشناسان ترویج جمع آوری گردید. برای تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزارهای SPSS20 و Edraw Max20 استفاده شد. نتایج حاصل از تحلیل QFD نشان داد عناصر خدمتی که بیشترین ارتباط را با نیازهای باغداران داشتند نظرخواهی در مورد رضایت مندی از دوره های آموزشی IPM و برگزاری کلاس ها متناسب با اصول آموزش بزرگسالان و تسهیل گری» به ترتیب با وزن مطلق 502.11 و 469.35 بودند که تاثیر زیادی در برآورده شدن نیازهای باغداران داشتند. بیشترین رضایت مندی از نیازها نیز مربوط به «مهارت در نحوه هرس کردن» بود. در ماتریس ارتباط بین عناصر خدمت نیز، «نظرخواهی در مورد رضایت مندی از دوره های مدیریت تلفیقی آفات و ایجاد علاقه نسبت به استفاده از روش های جایگزین» با اکثر عناصر خدمت دیگر رابطه مثبت و قوی داشت.

ارزشیابی اثربخش به عنوان یک موضوع اساسی و در عین حال پیچیده، همواره در نظام ترویج کشاورزی محل بحث و مناقشه بوده است. در این بین، در حالی که برخی اقدامات پراکنده به منظور تدوین نشانگرهای ارزشیابی از خدمات ترویج کشاورزی در بخش دولتی انجام شده است، به نظر می رسد که هیچ مطالعه موقعیت محوری و یا حتی تلاشی در جهت توسعه نشانگرهای مناسب برای ارزشیابی وضعیت بنگاه های خصوصی تدارک بیننده خدمات ترویج کشاورزی در کشور صورت نگرفته است. به گونه ای که تاکید بر شاخص های کلیشه ای نامربوط، یکی از ضعف های رایج برنامه های ارزشیابی این بنگاه ها به شمار می رود. در همین رابطه، پژوهش حاضر با هدف کلان توسعه نشانگرهای متناسب و مبتنی بر شرایط زمینه ای موجود، برای کمک به پیشبرد برنامه های ارزشیابی وضعیت و عملکرد بنگاه های خصوصی فعال در حوزه تدارک خدمات ترویجی و مشاوره ای کشاورزی انجام شد. برای این منظور، کلیات طرح تحقیق بر پایه مفروضات پارادایم آمیخته تدوین شد. نمونه مطلعان کلیدی مورد مطالعه، در هر دو فاز پژوهش به شکل هدفمند انتخاب شدند. در بخش کیفی، داده ها با انجام مصاحبه های نیمه ساختار یافته گردآوری و به کمک تئوری داده بنیان تحلیل گردید. در مقابل داده های بخش کمی، با استفاده از یک نسخه پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری و از طریق فرایند تحلیل سلسله مراتبی مقایسه شدند. بر اساس یافته ها، 90 نشانگر ارزشیابی از وضعیت بنگاه های خصوصی تدوین شد و در قالب نه طبقه مجزا دسته بندی گردید. طبقات به دست آمده، با توجه به اهمیت وزنی در ارزشیابی و به ترتیب اولویت عبارت بودند از سودمندی خدمات، کارایی بازار، توسعه نهادی، پاسخگویی، تخصص حرفه ای، منابع بنگاه ها، تعاملات حرفه ای، نوآوری کارآفرینانه، و سطح پوشش. طبقات نشانگرهای یاد شده می تواند توسط برنامه ریزان نظام خدمات کشاورزی و صاحبان بنگاه های خصوصی، به صورت اقتضایی در پروژه های ارزشیابی و تعدیل نظام ترویج و خدمات مشاوره ای به کار گرفته شود.

هدف اصلی پژوهش حاضر در قالب رساله دکتری، ارائه یک مدل مناسب برای ارزشیابی برنامه های ترویج کشاورزی می باشد. در همین راستا، عوامل تاثیرگذار بر ارزشیابی برنامه های ترویجی و شیوه های ارزشیابی آنها مورد بررسی قرار گرفت. این پژوهش با استفاده از روش پیمایشی انجام گرفته که در آن جامعه آماری را کلیه اعضای هیات علمی رشته ترویج و آموزش کشاورزی کشور و کارشناسان ارشد حوزه ستادی وزارت جهاد کشاورزی تشکیل می دهند که شامل 90 نمونه از تمامی جامعه آماری بوده است. ابزار تحقیق برای جمع آوری داده ها، پرسشنامه بوده است و برای تجزیه و تحلیل داده ها از برنامه نرم افزاری SPSS استفاده شده است. روشهای آماری مورد استفاده در این تحقیق مشتمل بر میانگین، فراوانی، درصد و ضریب همبستگی اسپیرمن بوده است. نتیجه تحقیق حاضر دستیابی به یک مدل مناسب برای ارزشیابی برنامه های ترویجی می باشد. در این مدل، عوامل تاثیرگذار شامل مخاطبین ارزشیابی برنامه های ترویجی، نوع ارزشیابها، نقش مردم در ارزشیابی، مبنای معیارهای ارزشیابی، نوع طرح ارزشیابی، نهاده های برنامه، اجزای برنامه، فعالیتهای یک برنامه و نتایجی که از یک برنامه ترویجی می بایست در ارزشیابی مورد توجه قرار گیرد، مشخص شده اند.

هدف کلی این تحقیق توصیفی پیمایشی،‏ ارزشیابی طرح ترویجی «تسریع انتقال یافته ها» از دیدگاه کشاورزان مجری طرح در استان کرمانشاه بود. جامعه آماری پژوهش کشاورزان مجری طرح در استان کرمانشاه بودند (72 نفر) که به روش سرشماری مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج حاصل از ارزشیابی طرح «تسریع انتقال یافته ها» بر اساس الگوی سیپ نشان داد که طرح مورد نظر در قسمت درون داد (با میانگین 3.85 از 5)،‏ زمینه (با میانگین 3.82 از 5)،‏ برون داد (با میانگین 3.32 از 5) و فرآیند (با میانگین 3.28 از 5) به ترتیب بیش ترین تا کم ترین مطلوبیت را داشته است. طرح مورد نظر تا حدودی اثربخش ارزیابی شد (میانگین 3.56 از 5). ایجاد ارتباط موثر بین کشاورزان،‏ مروجان و محققان،‏ سرعت بخشیدن به انتشار یافته های تحقیقاتی قابل کاربرد و سازگار با شرایط اقلیمی کشاورزان،‏ افزایش مشارکت و همکاری در بین کشاورزان و افزایش عملکرد در واحد سطح به عنوان مهم ترین نقاط قوت و عدم توجه به دانش بومی کشاورزان و افزایش هزینه های تولید نسبت به روش های سنتی به عنوان مهم ترین نقاط ضعف طرح مورد نظر شناخته شدند.

هدف پژوهش حاضر شناخت اثرات آموزش های ترویجی بر خانوارهای روستایی و دامدار بوده و در چارچوب پژوهش ارزشیابی، با استفاده از الگوی ارزشیابی شبه آزمایش، در شهرستان فریدن استان اصفهان در 1383 انجام گرفته است. اطلاعات و آمارها با تکمیل 262 پرسشنامه از گروه آزمایش و شاهد جمع آوری شد. نتایج تحقیق نشان داد که از نظر اجتماعی، آموزش های ترویجی در ارتقای سطح اطلاعات و آگاهی های شغلی، ارتقای سطح مهارت ها، به کارگیری شیوه های نوین دامداری و افزایش مشارکت اجتماعی و فعالیت های جمعی تاثیر مثبت دارد، همچنین، فراگیران آموزش های ترویجی در زمینه تاثیر مثبت آموزش ها به ویژه در افزایش اطلاعات عمومی و تخصصی، افزایش خلاقیت و نوآوری، بهبود مدیریت و ایجاد اعتماد به نفس بیشتر اتفاق نظر دارند. افزایش مدت زمان آموزش های ترویجی و ارائه آن در قالب یک برنامه آموزشی مدون، مستمر و منسجم و نیز تامین اعتبار کافی برای برگزاری دوره ها، توجه بیشتر به آموزش زنان و به کارگیری الگوی ارزشیابی هدف مدار برای ارزشیابی آموزش های ترویجی از پیشنهادهای پژوهش حاضر است.

هدف از این پژوهش، ارزشیابی اثربخشی دوره های آموزشی ترویجی کارآفرینی بر تقویت رفتار کارآفرینانه زنان روستایی عضو صندوق اعتباری خرد زنان روستایی استان تهران بود. جامعه آماری این پژوهش را 98 تن از زنان روستایی عضو صندوق اعتباری شرکت کننده در دوره های آموزش کارآفرینی استان تهران تشکیل می دادند و برای انتخاب نمونه آماری از روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی استفاده شد و برای تعیین حجم نمونه از جدول مورگان استفاده گردید که حجم نمونه برابر 70 نفر در نظر گرفته شد. از بین سه شهرستان دماوند، ورامین و سوله قان 4 روستا به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته بود که برای پایایی و روایی آن به ترتیب از شیوه آلفای کرونباخ و با ضریب آلفای 76/0 بود. پرسشنامه از دو بخش سازه های فردی، اجتماعی و اقتصادی و عوامل مؤثر بر کارآفرینی، ایجاد شغل، تاثیرات دوره های آموزشی و همچنین محدودیت هایی که بر سر راه آنان قرار گرفته تشکیل یافته بود. برای تجزیه تحلیل داده ها در این تحقیق از استنباط آماری و آزمون فرضیات و تحلیل رگرسیون و آزمون تی بهره گرفته شد. بر اساس نتایج به دست آمده مؤلفه های دوره های آموزشی ترویجی (آموزشگر، هدف، محتوا، روش تدریس) بر تقویت رفتار کارآفرینانه زنان روستایی تاثیر به سزایی دارد. میانگین کل شاخص محاسبه شده برای اثربخشی دوره های آموزشی بر تقویت رفتار کارآفرینانه 49.29 با سطح معنی داری 05/0 و t= 53.19 با درجه آزادی 69 و با اطمینان 95% بزرگ تر از میانگین جامعه (48) و مقدار t بحرانی است. محدودیت های دوره های آموزشی ترویجی کارآفرینی بر تقویت رفتار کارآفرینانه زنان روستایی نیز تاثیر دارد. میانگین کل شاخص محاسبه شده موانع و محدودیت های دوره های آموزشی ترویجی کارآفرینی 64.01 با سطح معنی داری 05/0 و 77.87t= با درجه آزادی 69 و با اطمینان 95% بزرگ تر از میانگین جامعه (63) و مقدار t بحرانی است.

طرح سربازان سازندگی از 1379 تاکنون، با اهدافی چون گسترش شبکه ترویجی از طریق جذب مشمولان متخصص و بومی، ترویج فرهنگ تولید، بهره برداری اصولی از منابع و ذخایر موجود در حوزه وظایف جهاد کشاورزی، و زمینه سازی برای تامین و تربیت نیروی انسانی مستعد در ایران به اجرا درآمده است. تحقیق حاضر به بررسی نتایج ارزشیابی طرح سربازان سازندگی در سال های 1388 و 1389 می پردازد، و در آن، میزان رضایت بهره برداران از اجرای طرح و عملکرد سربازان سازندگی با بهره گیری از روش تحلیل توصیفی و همبستگی ارزیابی می شود. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه کشاورزان زیر پوشش خدمات مشاوره ای سربازان سازندگی در استان های کهگیلویه و بویراحمد، اردبیل، خراسان جنوبی، کرمانشاه و مازندران است. نتایج تحقیق نشان می دهد که کشاورزان مورد مطالعه از اجرای طرح سربازان سازندگی رضایت دارند، و وجود سربازان در مناطق روستایی در بهبود محصولات کشاورزی موثر است.